Çatalburun av köpeklerinin orijini
Çatalburunların kökenleri hakkında net bilimsel bilgi ve dökümanlara sahip olmamakla birlikte bu konu hakkında farklı savlar mevcuttur. Tarsus çatalburunların nasıl saflaştırıldıkları ve nasıl bir ırk haline getirildikleri konusunda elimizde yazılı bir kaynak bulunmamaktadır. ESHAB-I KEHF ve Yedi Uyurlar (M.S:298) anlatılarında geçen Yedi Uyurların yanında bulunan köpek olan Kıtmir'in, halk arasında bir çatalburun olduğuna inanılır. Fakat bu bilgi söylenceden öteye geçmez. Ulaşılabilen yazılı kanıt maalesef yoktur. Çatalburunların çok önceden beri Tarsus çevresinde yetiştirildiği bilinmesine rağmen, bu bilgi belgelerle kanıtlanmamıştır.
Meraklı ve avcı ailelerin anlatımları ve aile fotoğraflarından 1930'lardan beri Tarsus ve havalisinde yaşadıkları bilinmektedir. Büyük ihtimalle seçerek üretim yoluyla performanslarından dolayı avcılar tarafından saflaştırılmışlardır.
Tarsus Çatalburunlar, Tarsus'un dışına yayılmışlardır özellikle güney illerinde de rastlamak mümkündür. Antakya (İskenderun, Dörtyol, Erzin), Adana ve çevresine de münferit olarak bulunurlar. Bu yayılışın sebebi, kökenleri Tarsus olmasına karşın, meraklı avcılarca çatalburunların, Tarsus'tan götürülmeleridir. Yaşlı avcı ve çatalburun yetiştiricilerince 1960'tan beri çatalburunların Tarsus'tan dışarı götürüldükleri ifade edilmektedir.
Elimizdeki verilere ve anlatılara dayanarak Tarsus Çatalburunların 1930'dan beri Tarsus ve çevresinde yetiştirilen endemik ve lokal kalmış bir ırk olduğunu söyleyebiliriz. Dünyada en çok çatalburunlara benzeyen ırk olarak İspanyolların Navarro Pointerleri'ni gösterebiliriz. Navarro'lara baktığımızda kulüplerinde belirtilen tarihi kayıtlarda bu köpeklerin 1600'lü yıllarda İber Yarımadasına, Araplar tarafından getirildikleri bilgisine ulaşırız. Bu köpekler 1600'lü yıllarda mevcutken, bu gün bildiğimiz pointerler daha ortada yoktur. Bu dikkat çekici bir özellik olarak karşımıza çıkar. VIII.yüzyıldan itibaren hem İspanya hem de Tarsus ve çevresi aynı otoritenin etki ve hakimiyeti altındadır (Emevi Abbasi Dönemi). Bu süreç Osmanlıların Kuzey Afrika hakimiyeti ile sürmüştür. Teorik bir yaklaşımla ve net olmamakla birlikte, çatalburunların olası şekilde Türkiye'den İberya'ya götürülmüş olmaları ihtimali vardır. Çünkü evcil ırkların o zamanki yayılmalarına bakarsak, pek çok hayvan ırkı doğudan batıya götürülmüştür. Belki de Navarro Pointerler, Tarsus çatalburun köpeklerinden köken almakta ve tüm pointerlerin ortak atalarını temsil etmektedirler!... Belki de bu gen benzerliklerinden dolayı pointer ırkları ve benzer ırklarda sürekli çatalburun özelliği gösteren bireyler çıkmaktadır.
İspanya'daki Navarrolar, Pointer ırkının geliştirilmesi için malzeme olarak kullanılmışlardır. O zaman çatalburunların Navarrolar ile olduğu gibi pointerler ile genetik bağlarının olması muhtemeldir. Eğer bu durum ispatlanabilirse, Tarsus çatalburunlar Pointerlerin de atalarıdır. Fakat bu düşünceler sadece olası olmaktan öteye gitmez. Çünkü durum tam terside olabilir. Bu durumun net şekilde aydınlatılabilmesi için Tarsus çatalburunların DNA örneklerinin, Navarro Pointerleri ve diğer pointerler ile karşılaştırılmaları gerekmektedir.
Tarsus çatalburun av köpekleri ile yurt dışındaki ırkların akrabalık ilişkilerine ait elimizde moleküler bazda yapılmış bilimsel bir çalışma bulunmamaktadır. Bu konu ancak moleküler alanlarda yapılacak DNA, mitokondriyal DNA veya farklı moleküler üzerinde yapılabilecek bilimsel çalışmalar ile net ve doğru şekilde aydınlatılabilecektir. Bu tür çalışmalara dayanmadan söylenilebilecek pek çok bilgi havada kalacaktır.
Bazı ırklarda zaman zaman çatalburun özelliğinin ortaya çıkması, olası ortak genetik özelliklerin fenotipe yansıması olarak düşünebiliriz. Fakat bu özelliğin baskın mı (dominant), yoksa çekinik mi (resesif) olduğunu tam olarak bilmemekteyiz. Genel olarak bakıldığında -kesin olmamakla birlikte- Mendel Kanunlarına uymadıkları izlenir. Genetik durumları 'penetrans' denilen ve farklı genlerin bir arada bulunduklarında etkilerinin artması ile ilgili olan durumu andırmaktadır.
Pointerlerde sık olarak ortaya çıkan çatalburun bireyler de olası genetik atanın çatalburunlar olduğunu çağrıştırır. Her ne kadar Avrupa'da çatal pointerler, defekt (hatalı-kusurlu) olarak algılanarak kısırlaştırılıp gen havuzundan çıkartılmaya çalışılsa da genetik benzerliklerin olması kaçınılmazdır. Fakat bu arada gerçekten hatalı sağlık problemli olup görünümleri çatalburunlara benzeyen bireyleri ayırt etmek gerekir.Bu yanlış belirleme ve karıştırma maalesef genelde yapılmaktadır. Çatalburunlar üzerinde genetik açıdan kapsamlı bir çalışma bulunmadığı için işin genetik yönüyle ilgili söyleyebileceğimiz, elimizde net ve detaylı bilgilere sahip değiliz.
Tarsus çatalburunlar, İspanyol Navarrolar'a çok benzemekle birlikte bire bir örtüşmedikleri de bir gerçektir. Navarro pointerlerde de ırk standartlarının esnek olması enteresandır. Aynı dağınık standartlara ( +, ¦ , değer aralıklarının birkaç cm. ile kısıtlı olmayışı ) Tarsus çatalburunlarda da rastlarız. Fakat Tarsus çatalburunlar ile Navarro pointerler arasında bariz farklılıklarda mevcuttur. Navarrolar daha iri ve hantal görünümlü köpeklerdir. Kafa yapıları, Tarsus çatalburunlara göre daha büyüktür. Navarroların kemikleri kalın ve vücut ağırdır, boyunlarının alt derisi çok fazla döküm yapar. Bu boyun altı büyük deri dökümlerine çatalburunlarda rastlanmaz, boyun altı derisi hafif kırışıklar içerir. Bu farklılıkları fotoğraflardan tespit etmek daha objektif olmaktadır.
